Kỹ năng tham gia xét hỏi, đối đáp của Kiểm sát viên tại phiên tòa hình sự sơ thẩm

Ngày đăng: 20/11/2018  - Lượt xem: 317

Xét hỏi là giai đoạn trung tâm của hoạt động xét xử và cũng là giai đoạn quan trọng nhất để xác định sự thật khách quan của vụ án. Do đó, Kiểm sát viên có trách nhiệm tham gia xét hỏi và đối đáp với bị cáo và những người tham gia tố tụng khác để làm rõ sự thật khách quan của vụ án.

Việc xét hỏi và đối đáp của Kiểm sát viên là hết sức cần thiết, là cơ sở để HĐXX đánh giá chứng cứ đầy đủ, toàn diện, kết tội đối với bị cáo và là cơ sở để xử lý vật chứng, xác định trách nhiệm dân sự. Kiểm sát viên có trách nhiệm đối đáp với bị cáo, luật sư bào chữa cho bị cáo và những người tham gia tố tụng khác tại phiên tòa với mục tiêu bảo vệ cáo trạng, buộc tội đối với bị cáo và bảo vệ các quan điểm khác của VKS đối với vụ án.

 Với kinh nghiệm giải quyết các vụ án hình sự tại Phòng 1 - VKSND tỉnh, chúng tôi thấy để nâng cao chất lượng xét hỏi, đối đáp tại phiên tòa hình sự sơ thẩm, Kiểm sát viên cần chú ý những vấn đề sau:

   - Trước hết, Kiểm sát viên cần phải nghiên cứu nắm kỹ, nắm chắc hồ sơ vụ án. Đây là yêu cầu quan trọng nhất. Có nắm kỹ, nắm chắc hồ sơ vụ án thì mới biết được trong quá trình xét hỏi HĐXX đã hỏi đầy đủ chưa, còn thiếu vấn đề gì chưa được xét hỏi, từ đó Kiểm sát viên mới xét hỏi vấn đề gì còn thiếu. Có nắm kỹ hồ sơ vụ án thì trong quá trình tranh luận, đối đáp với luật sư và đối đáp với những người tham gia tố tụng khác, Kiểm sát viên mới nắm được việc phải trích dẫn tài liệu, chứng cứ nào, ở bút lục nào để việc trả lời, đối đáp có tính thuyết phục cao nhất.

   - Thứ hai, Kiểm sát viên phải nắm chắc các quy định của pháp luật (về BLHS, BLTTHS, BLDS…) mà các cơ quan tiến hành tố tụng đã vận dụng khi giải quyết vụ án. Có nắm chắc được các quy định pháp luật, Kiểm sát viên mới biết được HĐXX điều hành, giải quyết vụ án tại phiên tòa đúng hay sai; quyền, nghĩa vụ của Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng khác tại phiên tòa đã được tuân thủ hay chưa; những nội dung mà luật sư và những người tham gia tố tụng khác tại phiên tòa đưa ra để đối đáp với Kiểm sát viên hoặc để đề nghị HĐXX áp dụng đã chính xác chưa.

  - Thứ ba, khi kiểm sát việc xét hỏi tại phiên tòa, Kiểm sát viên phải đặc biệt chú ý đến quy định tại Điều 307 BLTTHS năm 2015 về thứ tự hỏi, theo đó việc hỏi được thực hiện theo trình tự HĐXX hỏi trước, tiếp theo là Kiểm sát viên hỏi, rồi đến luật sư hỏi và cuối cùng là những người tham gia tố tụng khác tại phiên tòa tham gia xét hỏi. Nếu chủ tọa phiên tòa điều hành việc xét hỏi không tuân thủ trình tự nêu trên, Kiểm sát viên phải nhắc nhở HĐXX thực hiện đúng quy định của BLTTHS. Nếu Kiểm sát viên không chú ý trình tự xét hỏi này, để luật sư bào chữa cho bị cáo tham gia xét hỏi trước khi Kiểm sát viên xét hỏi thì trong một số trường hợp việc hỏi của luật sư đã “hướng” cho bị cáo trả lời theo chủ ý của họ dẫn đến khi Kiểm sát viên xét hỏi bị cáo sẽ không trả lời hoặc trả lời theo hướng của luật sư đưa ra nhằm chối tội hoặc giảm nhẹ tội, lúc đó Kiểm sát viên sẽ khó khăn trong việc buộc tội hoặc bảo vệ quan điểm truy tố của VKS.

  - Thứ tư, Kiểm sát viên chỉ hỏi những nội dung trước đó HĐXX chưa hỏi hoặc đã hỏi nhưng hỏi không rõ ràng. Để xác định những nội dung nào chưa hỏi, Kiểm sát viên phải nắm chắc những nội dung cần phải xét hỏi trong từng vụ án hình sự cụ thể, đó là: Những lời khai là căn cứ để định tội hoặc định khung hình phạt; những lời khai là căn cứ xác định không có thêm hoặc có thêm người phạm tội mới; những lời khai là căn cứ để xử lý vật chứng, là căn cứ để HĐXX quyết định việc bồi thường trách nhiệm dân sự. Đồng thời, Kiểm sát viên phải ghi chép đầy đủ diễn biến phiên tòa, các câu hỏi của HĐXX đã hỏi và câu trả lời của bị cáo cùng những người tham gia tố tụng khác. Kinh nghiệm cho thấy, nếu không chú ý ghi chép đầy đủ các câu hỏi và câu trả lời dẫn dễ dấn tới việc Kiểm sát viên hỏi lặp lại những câu hỏi HĐXX đã hỏi trước đó.

  - Thứ năm, đối với những vụ án có nhiều bị cáo, trong đó có bị cáo nhận tội, có bị cáo không nhận tội (như vụ án đồng phạm về tội Giết người hoặc tội Cố ý gây thương tích), Kiểm sát viên phải chuẩn bị kỹ đề cương xét hỏi, dự kiến những tình huống phức tạp có thể phát sinh tại phiên tòa và hướng xử lý; khi xét hỏi cần hỏi bị cáo nhận tội trước, sau đó mới xét hỏi đến bị cáo không nhận tội. Khi xét hỏi đối với bị cáo không nhận tội, Kiểm sát viên chú ý là hỏi có đấu tranh trên cơ sở các chứng cứ khác và kết quả đã xét hỏi các bị cáo đã nhận tội trước đó. Trong trường hợp có nhiều bị cáo nhận tội và có nhiều bị cáo không nhận tội thì khi xét hỏi các bị cáo nhận tội, Kiểm sát viên cần chú ý đến tâm sinh lý, độ tuổi, giới tính, nhận thức xã hội của từng bị cáo để chọn xét hỏi bị cáo nào trước, bị cáo nào sau với mục tiêu là đảm bảo các bị cáo đều nhận tội.

- Thứ sáu, đối với những vụ án có nhiều bị cáo, trong đó có bị cáo nhận tội, có bị cáo không nhận tội và các bị cáo phụ thuộc lẫn nhau (chẳng hạn là đại ca; bạn bè thân thiết của nhau…) và lời khai của bị cáo này là cơ sở, chứng cứ để buộc tội đối với bị cáo khác, khi xét hỏi (kể cả HĐXX hay Kiểm sát viên tham gia xét hỏi), Kiểm sát viên phải có ý kiến đề nghị chủ tọa phiên tòa cách ly các bị cáo. Có như vậy, việc trả lời của các bị cáo tại phiên tòa mới chính xác, khách quan, không phụ thuộc vào thái độ, lời nói của bị cáo khác, người khác.

  - Thứ bảy, khi bị cáo và những người tham gia tố tụng khác trả lời Kiểm sát viên và đây là những chứng cứ quan trọng mang tính quyết định đối với vụ án thì Kiểm sát viên phải chú ý yêu cầu thư ký phiên tòa ghi chép đầy đủ các câu hỏi và câu trả lời vào biên bản phiên tòa.

  - Thứ tám, trong quá trình tham gia xét hỏi tại phiên tòa, Kiểm sát viên phải luôn giữ được tư thế bình tĩnh, tự tin, đưa ra câu hỏi ngắn gọn, dễ hiểu, ứng xử có văn hóa, lịch sự; trên cơ sở nắm được tâm lý, suy nghĩ của từng người tham gia tố tụng để đưa ra câu hỏi phù hợp, tránh để người tham gia tố tụng khi được xét hỏi nổi cáu, không kìm chế được do chạm đến nỗi đau của họ hoặc do đụng chạm đến quyền lợi của họ. Kiểm sát viên có tuân thủ như vậy thì mới đảm bảo việc giải quyết vụ án chính xác, khách quan và thực hiện đúng quy chế của ngành Kiểm sát.

Tác giả: Bùi Văn Dũng - Nguồn: Phòng 1, Viện KSND tỉnh Vĩnh Phúc - Số lần được xem: 317


Liên kết website