Một số kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn công tác kiểm sát việc xác minh điều kiện thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Ngày đăng: 30/11/2018  - Lượt xem: 325

Xác minh điều kiện THA là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cơ quan THA dân sự nhằm xác định tài sản thi hành án, từ đó phân loại việc có điều kiện và không có điều kiện để tổ chức thi hành án. Do đó, kiểm sát việc xác minh điều kiện thi hành án là nhiệm vụ quan trọng kiểm sát viên cần thực hiện nhằm bảo đảm việc xác minh điều kiện THA của cơ quan THA đúng pháp luật.

Xác minh điều kiện thi hành án không chỉ nhằm phân loại chính xác việc có điều kiện và những việc không có điều kiện thi hành án mà còn làm cơ sở tổ chức thi hành án đối với các vụ việc có điều kiện thi hành như đôn đốc, yêu cầu thi hành án, tổ chức kê biên, cưỡng chế thi hành án…Nhưng thông qua công tác kiểm sát thi hành án dân sự những năm gần đây thấy, việc xác minh điều kiện thi hành án của Chấp hành viên đối với một số vụ việc chưa bảo đảm theo quy định của pháp luật dẫn đến phân loại việc có điều kiện, không có điều kiện không đúng, tổ chức thi hành án không kịp thời, hiệu quả thấp…

Chẳng hạn, theo quy định tại Điều 9 Nghị định số 62/2014/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật THADS năm 2014, khi tiến hành xác minh điều kiện thi hành án, Chấp hành viên cần yêu cầu người phải thi hành án kê khai trung thực, cung cấp đầy đủ thông tin về tài sản, thu nhập, điều kiện thi hành án. Nội dung kê khai phải nêu rõ loại, số lượng tiền, tài sản hoặc quyền tài sản; tiền mặt, tiền trong tài khoản, tiền đang cho vay, mượn; giá trị ước tính và tình trạng của từng loại tài sản; mức thu nhập định kỳ, không định kỳ, nơi trả thu nhập; địa chỉ, nơi cư trú của người chưa thành niên được giao cho người khác nuôi dưỡng; khả năng và điều kiện thực hiện nghĩa vụ thi hành án; Chấp hành viên phải nêu rõ trong biên bản xác minh điều kiện thi hành án về việc đương sự kê khai hoặc không kê khai tài sản, thu nhập, điều kiện thi hành án…

Tuy nhiên, trên thực tế nhiều vụ việc khi xác minh điều kiện thi hành án, Chấp hành viên không yêu cầu người thi hành án kê khai tài sản thi hành án theo quy định. Nhất là đối với người phải thi hành án dân sự đang chấp hành án phạt tù tại các trại giam, trại tạm giam. Khi xác minh điều kiện thi hành án đối với trường hợp người phải THA phạt tù đang thi hành án tại trại giam, trại tạm giam, Chấp hành viên không yêu cầu người phải THA kê khai và xác định có gửi tiền lưu ký, thu nhập tại trại, cũng không yêu cầu kê khai các tài sản khác người phải THA có như nhà đất, tài sản, có cho ai vay, cho ai mượn tiền tài sản gì không…

 Ngoài ra, khi xác minh điều kiện THA, chấp hành viên cần căn cứ vào chế độ pháp lý đối với từng tài sản cụ thể để thực hiện việc xác minh nhằm bảo đảm kết quả xác minh được chính xác. Cụ thể:

- Khi xác minh tài sản là quyền sử dụng đất của hộ gia đình, cần lưu ý một số vấn đề như sau:

+ Giấy tờ đất đai, nhà ở, tài sản khác trên đất đứng tên chủ hộ hay đứng tên của cá nhân? Chấp hành viên phải xác minh nguồn gốc đất, nhà ở, công trình, cây cối lâm lộc trên đất là của ai? Những người đang ở trên nhà thửa đất đó, điều kiện, hoàn cảnh gia đình, hoàn cản kinh tế ra sao? Có điều kiện thi hành án hay chưa có điều kiện thi hành án…

+ Xác định rõ được nhà đất, tài sản trên đất là của cá nhân người phải thi hành án hay là của hộ gia đình, từ đó tiến hành việc làm tiếp theo để thi hành án. Nếu quyền sử dụng đất, tài sản trên đất là của hộ gia đình thì trước khi cưỡng chế phải áp dụng Điều 74 Luật THADS cho họ tự phân chia tài sản nhà đất, nếu không tự phân chia được phải yêu cầu Tòa án phân chia theo thời hạn quy định....

- Khi xác minh điều kiện thi hành án đối với nghĩa vụ trả vật, giấy tờ: Chấp hành viên cần quan tâm đến đối tượng xác minh chính là người phải thi hành án. Bởi vì, trong phần quyết định của bản án, quyết định của Tòa án, người phải thi hành án thường là người đang quản lý hoặc sử dụng hoặc khai thác vật, giấy tờ, tài sản phải trả. Nếu người được thi hành án, người phải thi hành án cung cấp hiện vật đang do một người khác quản lý, sử dụng thì Chấp hành viên tiến hành xác minh ngay đối với người đó.

Địa điểm xác minh trong trường hợp này thường là tại nơi có vật. Nội dung xác minh là vật phải giao có còn không, ai là người đang quản lý, sử dụng vật phải giao, vật phải giao đang trong tình trạng như thế nào (số lượng, chất lượng, chủng loại). Đối chiếu với bản án, quyết định có gì đúng sai? do bản án tuyên không chính xác, do thời gian, ngoại cảnh tác độc hay do bị hủy hoại, ai là người huỷ hoại, phá hỏng, làm giảm giá trị của vật phải giao…

- Khi xác minh điều kiện thi hành án đối với trường hợp thi hành nghĩa vụ trả nhà, giao nhà: Tương tự như trường hợp thi hành nghĩa vụ trả vật, trả giấy tờ, tài sản, trường hợp thi hành nghĩa vụ giao nhà thì bản án cũng tuyên rõ địa chỉ, diện tích nhà người đang quản lý sử dụng… Vì vậy, đối tượng xác minh, thủ tục xác minh như đối với trường hợp thi hành nghĩa vụ trả vật, giấy tờ, tài sản. Tuy nhiên, khi tiến hành xác minh trong trường hợp thi hành nghĩa vụ giao nhà, Chấp hành viên cần chú ý xác minh các nội dung như: Vị trí cụ thể của nhà phải giao, số phòng, số diện tích sử dụng;  Địa hình, giao thông xung quanh, mốc giới; Tình trạng nhà phải giao (có xây dựng, sửa chữa hay phá dỡ gì không so với bản án, nếu có thì thời điểm thực hiện công việc là thời điểm nào); Nhà phải giao do ai đang quản lý sử dụng; Giấy tờ nhà hiện ai đang nắm giữ; Các tài sản có trong nhà bao gồm những tài sản gì; Xác minh nơi ở khác của người phải thi hành án. Trường hợp người phải thi hành án không tự nguyện giao nhà cho người được thi hành án, Chấp hành viên sẽ tiến hành cưỡng chế buộc họ phải ra khỏi nhà, trong trường hợp này cần phải có địa chỉ cụ thể để chuyển tài sản sản của người phải thi hành án và gia đình họ về nơi ở mới đó.

- Khi xác minh điều kiện thi hành án đối với trường hợp thi hành nghĩa vụ giao quyền sử dụng đất, cần lưu ý các vấn đề sau: Vị trí, diện tích đất phải giao có đúng với bản án, quyết định không; Trên đất phải giao có tài sản không; Nếu có thì tài sản đó có trước hay sau khi có bản án; Số lượng, chủng loại, tình trạng tài sản từng loại đó…

Vì vậy, để việc xác minh điều kiện thi hành án đối với từng trường hợp, từng đối tượng thi hành án cụ thể, Chấp hành viên phải nắm vững những quy định của pháp luật dân sự và các quy định pháp luật có liên quan về quyền sở hữu tài sản để xác định đối tượng, nội dung mà mình cần phải tiến hành xác minh. Đồng thời, Chấp hành viên cần lập kế hoạch xác minh đối với từng vụ việc, trong đó dự kiến các tình huống cụ thể, chẳng hạn: Khi xác minh điều kiện thi hành án của cá nhân thì xác minh những nội dung gì? Khi xác minh điều kiện thi hành án của của cơ quan, đơn vị, tổ chức thì phải tiến hành xác minh những nội dung gì (Hồ sơ, sổ sách theo dõi tài sản của đơn vị; sổ sách quản lý theo dõi công nợ?...

           Bên cạnh đó, Chấp hành viên cũng cần phải có kỹ năng, kinh nghiệm khi tiến hành xác minh điều kiện thi hành án. Phải nắm chắc nghiệp vụ về THA, nhất là việc xác minh điều kiện thi hành án của cơ quan, tổ chức phải có nghiệp vụ kế toán. Đặc biệt, phải nắm chắc các Luật có liên quan đến quản lý đất đai, tài sản, kim khí quý, đá quý (Luật đất đai, Bộ Luật Dân sự, Luật Ngân hàng và các Luật khác có liên quan đến việc THA).

        Công tác xác minh điều kiện thi hành án là một nội dung hết sức quan trọng, có tính quyết định hiệu quả công tác thi hành án nói chung. Việc xác minh tài sản là căn cứ pháp lý để xác định người phải thi hành án có hay chưa có điều kiện thi hành án. Đồng thời là cơ sở để Chấp hành viên thực hiện các bước tiếp theo để thi hành án như việc động viên, tuyên truyền, thuyết phục người phải thi hành án tự nguyện thực hiện nghĩa vụ…Nếu người phải thi hành án cố tình trốn tránh trách nhiệm, trây ỳ không tự nguyện thi hành thì phải áp dụng biện pháp cưỡng chế… Xác minh điều kiện thi hành án không chỉ đơn thuần là đến ghi nhận lời khai báo của họ mà phải có nghiệp vụ và phải có kế hoạch chi tiết, cụ thể, đồng thời phải có kỹ năng và kinh nghiệm vì thực tế nhiều người phải thi hành án luôn tìm cách tẩu tán, cất giấu nhằm trốn trách trách nhiệm thi hành án nên cần phải nắm bắt qua các nguồn thông tin của nhân dân, nhất là những người có quan hệ quen biết với người phải THA….Trường hợp cần thiết, Chấp hành viên căn cứ Điều 20, Điều 44 Luật THADS yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan cung cấp tài liệu để xác minh địa chỉ, tài sản của người phải thi hành án hoặc phối hợp với cơ quan có liên quan xử lý vật chứng, tài sản và những việc khác liên quan đến thi hành án.

       Do đó, trong quá trình thực hiện chức năng kiểm sát việc thi hành án dân sự, Kiểm sát viên cần phải nhận thức đúng và đầy đủ ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác xác minh điều kiện thi hành án. Nắm vững các quy định của pháp luật liên quan đến chế độ pháp lý của từng tài sản, trình tự, thủ tục thi hành án đối với từng vụ việc cụ thể. Đồng thời phải nắm được những quy định của pháp luật liên quan đến trình tự, thủ tục xác minh điều kiện thi hành án đối với từng tài sản thì mới có thể thực hiện tốt công tác kiểm sát thi hành án dân sự nói chung, kiểm sát việc xác minh điều kiện thi hành án của Chấp hành viên Cơ quan thi hành án dân sự nói riêng.

Tác giả: Nguyễn Kim Thanh - Nguồn: Phòng 11, Viện KSND tỉnh Vĩnh Phúc - Số lần được xem: 325


Liên kết website