Một số vấn đề cần chú ý về giám định tư pháp để nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hình sự

Ngày đăng: 11/11/2020  - Lượt xem: 51

Giám định có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc xác định có sự việc phạm tội xảy ra hay không và là một trong những căn cứ quan trọng để quyết định hình phạt đối với người phạm tội. Nhưng trong thực tiễn có nhiều vụ án các cơ quan tiến hành tố tụng còn có sai sót trong công tác giám định gây khó khăn cho việc giải quyết vụ án.

 

          Theo quy định tại Điều 206 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, các trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định bao gồm: Xác định tình trạng tâm thần của người bị buộc tội khi có sự nghi ngờ về năng lực trách nhiệm hình sự của họ; tình trạng tâm thần của người làm chứng hoặc bị hại khi có sự nghi ngờ về khả năng nhận thức, khả năng khai báo đúng đắn về những tình tiết của vụ án; Tuổi của bị can, bị cáo, bị hại nếu việc đó có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án và không có tài liệu để xác định chính xác tuổi của họ hoặc có nghi ngờ về tính xác thực của những tài liệu đó; Nguyên nhân chết người; Tính chất thương tích, mức độ tổn hại sức khoẻ hoặc khả năng lao động; Chất ma tuý, vũ khí quân dụng, vật liệu nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, tiền giả, vàng, bạc, kim khí quý, đá quý, đồ cổ; Mức độ ô nhiễm môi trường”.

         Thực trạng công tác kiểm sát việc giám định tư pháp trong các vụ án hình sự thời gian qua nhìn chung đã bảo đảm theo quy chế của ngành và quy định của pháp luật, là cơ sở để giải quyết triệt để vụ án. Tuy nhiên, trong một số vụ án hình sự, công tác kiểm sát việc giám định còn chưa chặt chẽ nên kết quả giám định còn chưa chính xác hoặc còn chưa cụ thể, phải trưng cầu giám định nhiều lần; cơ quan điều tra tại một số địa bàn chậm ra quyết định trưng cầu giám định theo quy định hoặc bị hại từ chối giám định nhưng cơ quan điều tra không ra quyết định dẫn giải đi giám định thương tích theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 127 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015…

          Do vậy, để nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc giám định tư pháp trong các vụ án hình sự, kiểm sát cần chú ý những vấn đề sau:

          Một là, Theo khoản 3 Điều 205 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, “Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định trưng cầu giám định, cơ quan trưng cầu giám định phải giao hoặc gửi quyết định trưng cầu giám định, hồ sơ, đối tượng trưng cầu giám định cho tổ chức, cá nhân thực hiện giám định; gửi quyết định trưng cầu giám định cho Viện kiểm sát có thẩm quyền thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra”. Vì vậy, nếu cơ quan điều tra không gửi quyết định trưng cầu giám định kịp thời cho Viện kiểm sát cùng cấp thì kiểm sát viên phải báo cáo lãnh đạo đơn vị trao đổi, yêu cầu hoặc kiến nghị đối với cơ quan điều tra. Sau khi nhận được quyết định trưng cầu giám định, kiểm sát viên phải kiểm sát để xác định nội dung trưng cầu tại quyết định này đã đầy đủ chưa, đúng với yêu cầu của vụ án cụ thể đó hay chưa, tránh việc phải trưng cầu giám định bổ sung hoặc giám định lại làm kéo dài và gây khó khăn cho việc giải quyết vụ án.

         Hai là, tuân thủ nghiêm các trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định theo quy định tại Điều 206 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 như đã nêu ở phần trên. Nếu cơ quan điều tra không ra hoặc chưa ra quyết định trưng cầu thì Viện kiểm sát cùng cấp phải có văn bản yêu cầu.

         Ba là, đối với các vụ án liên quan đến nhóm tội gây thương tích hoặc các vụ án liên quan đến nhóm tội về tai nạn giao thông mà bị hại từ chối giám định theo quyết định trưng cầu giám định thương tích của cơ quan tiến hành tố tụng không phải vì lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì phải kiên quyết yêu cầu Cơ quan điều tra dẫn giải đi giám định.

        Bốn là, đối với các vụ án về ma túy, chỉ giám định hàm lượng chất ma túy trong các trường hợp theo quy định tại điểm i khoản 1 Điều 1 Nghị quyết số 41/2017 ngày 20/6/2017 của Quốc hội, đó là: Giám định hàm lượng chất ma túy làm cơ sở để xác định khối lượng hoặc thể tích chất ma túy thu giữ được trong trường hợp chất thu giữ được nghi là chất ma túy ở thể rắn đã được hòa thành dung dịch, chất ma túy ở thể lỏng đã được pha loãng, xái thuốc phiện hoặc thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần quy định tại các Điều 248, 249, 250, 251, 251 BLHS năm 2015.

       Năm là, đối với các vụ án liên quan đến xâm hại tình dục nhất thiết phải trưng cầu giám định để xác định dấu vết tội phạm còn lưu lại (ở nữ giới); trưng cầu giám định để xác định khả năng giao cấu (ở nam giới trong trường hợp có giao cấu). Ngoài ra, tùy từng trường hợp có thể trưng cầu giám định về sinh học, về AND, … để có căn cứ chứng minh tội phạm. Kết quả giám định trong các trường hợp này là hết sức quan trọng, đây là các chứng cứ vật chất mang tính khách quan. Chú ý là trong các trường hợp này cần trưng cầu giám định và đưa đi giám định kịp thời, tránh tình trạng đưa đi giám định muộn không còn dấu vết tội phạm nữa.

      Sáu là, trong trường hợp kết luận giám định không rõ ràng thì cơ quan trưng cầu cần phải có văn bản yêu cầu cơ quan giám định giải thích. Nếu đã giải thích nhưng vẫn nghi ngờ tính chính xác của kết luận giám định thì mới trưng cầu giám định lại. Trường hợp vụ án có nhiều kết luận giám định phải đánh giá tính có căn cứ, tính khách quan của từng kết luận giám định để lấy kết luận đó là chứng cứ giải quyết vụ án.

Tác giả: Bùi Văn Dũng – Phòng 2 VKSND tỉnh - Nguồn: - Số lần được xem: 51


Liên kết website