Điểm mới về đương nhiên được xóa án tích trong Bộ luật Hình sự 2015

Ngày đăng: 26/04/2017  - Lượt xem: 939

Xóa án tích là một chế định quan trọng thể hiện chính sách nhân đạo của Đảng, Nhà nước ta. Với chế định này nhà nước đã ghi nhận sự nỗ lực cải tạo của người phạm tội nhằm xóa bỏ đi quá khứ đã từng bị kết án của mình, xóa bỏ định kiến của xã hội đối với người phạm tội,  giúp họ sớm hòa nhập cộng đồng và trở thành người có ích cho gia đình và xã hội.

Kế thừa quy định về xóa án tích của Bộ luật hình sự năm 1999, Bộ luật hình sự năm 2015 đã sửa đổi, bổ sung chế định xóa án tích cho phù hợp với thực tiễn, cũng là quy định có lợi hơn đối với người phạm tội.

Theo quy định của Điều 64 Bộ luật hình sự (BLHS) năm 1999, thời hạn đương nhiên xóa án tích từ các mức 1 năm, 3 năm, 05 năm và 07 năm đối với từng trường hợp cụ thể và thời điểm tính để xóa án tích là từ khi chấp hành xong bản án (gồm hình phạt chính, hình phạt bổ sung,  án phí …vv) hoặc từ khi hết thời hiệu thi hành bản án.

Điều 70 BLHS 2015 đã sửa đổi cơ bản quy định của BLHS năm 1999 về đương nhiên xóa án tích theo hướng quy định cụ thể điều kiện đương nhiên được xoá án tích và trách nhiệm của Nhà nước trong việc xoá án tích cho người bị kết án thể hiện ở những điểm sau đây:

Thứ nhất, rút ngắn thời hạn đương nhiên được xoá án tích: Theo quy định tại Điều 70 BLHS năm 2015, trong thời hạn sau đây kể từ khi chấp hành xong hình phạt chính, hết thời gian thử thách án treo, người bị kết án chấp hành xong hình phạt bổ sung, các quyết định khác của bản án và không thực hiện hành vi phạm tội mới hoặc kể từ khi hết thời hiệu thi hành bản án người đó không thực hiện hành vi phạm tội mới:

+ 01 năm trong trường hợp bị phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, phạt tù cho hưởng án treo;

+ 02 năm trong trường hợp bị phạt tù đến 05 năm;

+ 03 năm trong trường hợp bị phạt tù từ 05 năm đến 15 năm;

+ 05 năm trong trường hợp bị phạt tù từ trên 15 năm, tù chung thân hoặc tử hình những đã được giảm án.

Thứ hai, sửa đổi thời điểm bắt đầu tính thời hạn đương nhiên xoá án tích:

Theo BLHS năm 1999, thời điểm bắt đầu tính thời hạn xoá án tích kể từ thời điểm người bị kết án tích chấp hành xong bản án, bao gồm việc chấp hành xong hình phạt chính, hình phạt bổ sung và các quyết định khác của bản án. Quy định này dẫn đến một thực tế là người chấp hành xong hình phạt chính trở lại cộng đồng nhiều năm nhưng vẫn chưa được tính thời hạn xoá án tích do chưa chấp hành xong hình phạt bổ sung hoặc án phí hình sự hoặc các quyết định dân sự trong bản án. Điều này cũng làm ảnh hưởng lớn đến quá trình tái hoà nhập cộng đồng của người bị kết án. Để tạo điều kiện cho người bị kết án nhanh chóng tái hòa nhập cộng đồng, BLHS 2015 quy định thời điểm bắt đầu tính xóa án tích sớm hơn khi người bị kết án chấp hành xong hình phạt chính. Nội dung này đã được làm rõ tại Văn bản rút kinh nghiệm, giải đáp thắc mắc ngày 07/4/2017 của Tòa án nhân dân tối cao.

Tuy nhiên, trong trường hợp người bị kết án đang chấp hành hình phạt bổ sung là quản chế, cấm cư trú, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định, tước một số quyền công dân mà thời hạn phải chấp hành dài hơn thời hạn nói trên thì thời hạn đương nhiên được xóa án tích sẽ hết vào thời điểm người đó chấp hành xong hình phạt bổ sung.

Ba là, khoản 4 Điều 70 của BLHS năm 2015 xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp trong việc xoá án tích, theo đó cơ quan này có trách nhiệm thực hiện việc cập nhật thông tin về tình hình án tích của người bị kết án và khi có yêu cầu thì cấp phiếu lý lịch tư pháp xác nhận không có án tích, nếu có đủ điều kiện theo luật định. Quy định này nhằm đề cao trách nhiệm của Nhà nước trong việc xoá án tích, tạo thuận lợi cho người dân, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Lý lịch tư pháp năm 2010.

Tác giả: Trương Ngọc Lương - Nguồn: VKSND thị xã Phúc Yên - Số lần được xem: 939